Odpowiedzialność z tytułu piractwa należy podzielić na cywilną i karną.  Sankcja cywilna sprowadza się najczęściej do zapłaty określonej kwoty. Skutki karne naruszenia natomiast mogą nie tylko wpłynąć na finanse, ale także w skrajnych wypadkach prowadzić do pozbawienia wolności. Co więcej jedno działanie może powodować, że naruszyciel będzie odpowiadał zarówno cywilnie, jak też karnie.

 

POBIERANIE I ROZPOWSZECHNIANIE UTWORÓW W INTERNECIE

Najczęstszym naruszeniem wydaje się nielegalne pobieranie z sieci utworów w postaci filmów i muzyki. Tak jak pisałem wcześniej o ile wątpliwa wydaje się odpowiedzialność w zakresie bezpośredniego pobierania z internetu tych utworów, tak też niewątpliwa jest ona w zakresie pobierania ich za pośrednictwem sieci P2P (peer-to-peer)

Pobieranie muzyki i filmów z Internetu wiąże się z możliwością pociągnięcia naruszyciela do odpowiedzialności cywilnej. Tak też zgodnie z art. 79 prawa autorskiego uprawniony, najczęściej będzie to organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi (np. ZAiKS), może żądać odszkodowania lub wynagrodzenia w wysokości podwójnej opłaty licencyjnej. W przypadku żądania odszkodowania uprawniony musi udowodnić fakt naruszenia a także to, że poniósł szkodę w określonej wysokości. W razie żądania wynagrodzenia wystarczy natomiast, że udowodni samo naruszenie. Do niedawna na tej podstawie uprawniony mógł dochodzić nawet trzykrotności opłaty licencyjnej. Kwestią tą zajął się jednak Trybunał Konstytucyjny. W wyroku z dnia 23 czerwca 2015 roku uznał uregulowanie pozwalające na żądanie trzykrotności opłaty licencyjnej za niekonstytucyjne.

Pobieranie utworów może się wiązać także z odpowiedzialnością karną. Zarówno nielegalne rozpowszechnianie chronionych utworów, jak też ich utrwalenie i zwielokrotnienie w celu rozpowszechnienia  zagrożone są karą pozbawienia wolności do lat 2 (art. 116 i 117 prawa autorskiego). Odpowiedzialność ta jest zaostrzona w przypadku gdy naruszyciel działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, uczynił sobie z procederu stałe źródło dochodu lub prowadzi przy tym działalność przestępczą. Co ważne – o ile odpowiedzialność karna za utrwalanie i zwielokrotnianie jest umyślna, dla rozpowszechnienia wystarczy działanie nieumyślne.

 

POBIERANIE I ROZPOWSZECHNIANIE PROGRAMÓW KOMPUTEROWYCH W INTERNECIE

Odpowiedzialność związana z nielegalnym obrotem programami komputerowymi jest jeszcze surowsza niż w przypadku innych utworów. Wynika to z dwóch faktów. Po pierwsze w stosunku do programów komputerowych nie stosujemy dozwolonego użytku prywatnego. Po drugie prawo przewiduje dodatkowe przestępstwa związane z obrotem programami. Należy także pamiętać, że podobny reżim stosuje się do gier komputerowych.

O ile zatem dozwolone co do zasady będzie na przykład rozpowszechnianie muzyki lub filmów pomiędzy dobrymi znajomymi (dozwolony użytek prywatny), tak to samo działanie w stosunku do programów lub gier komputerowych będzie już stanowić naruszenie.

Odpowiedzialność cywilna za naruszenia w stosunku do programów komputerowych jest tożsama, jak w przypadku innych utworów. Różni się natomiast zakres odpowiedzialności karnej. Poza przestępstwami wskazanymi wyżej mamy do czynienia z dwoma przestępstwami wymienionymi bezpośrednio w kodeksie karnym – kradzieży programu komputerowego oraz paserstwie programu komputerowego.

Wszelkie formy nielegalnego kopiowania programów komputerowych bez zgody uprawnionego mogą być traktowane jako przestępstwo kradzieży programu komputerowego (art. 278 par. 2 kodeksu karnego). Pomimo, iż przepis przewiduje, że przestępstwo można popełnić jedynie w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, korzyść ta jest rozumiana także jako nieodpłatne uzyskanie programu komputerowego.

Podobnie potencjalnie nieświadomy użytkownik może dopuścić się paserstwa nieumyślnego programu komputerowego. Polega ono na nabywaniu lub przyjmowaniu programu, co do którego można przypuszczać, że został skradziony. Zatem już samo korzystanie z pirackiej kopii programu komputerowego może stanowić o popełnieniu przestępstwa.

Odpowiedzialność cywilna i karna za powyższe naruszenia nasuwa wniosek, że nawet potencjalnie niewinne działania mogą narazić nas na poważne  i dotkliwe konsekwencje. Należy sobie jednak odpowiedzieć na pytanie, czy sankcja karna lub wysokie odszkodowania są właściwą odpowiedzią na problem piractwa?

 

ŹRÓDŁA:

Ustawa z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych

Art. 79 ust. 1 prawa autorskiego:

Uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby, które naruszyła te prawa:
1. zaniechania skutków naruszenia
2. usunięcia skutków naruszenia
3. naprawienia wyrządzonej szkody
a) na zasadach ogólnych albo
b) poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności, a w przypadku gdy naruszenie jest zawinione – trzykrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody za korzystanie z utworu;
4. wydania uzyskanych korzyści.

Art. 116 prawa autorskiego:

1. Kto bez uprawnienia albo wbrew jego warunkom rozpowszechnia cudzy utwór w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, artystyczne wykonanie, fonogram, wideogram lub nadanie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
2. Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w ust. 1 w celu osiągnięcia korzyści majątkowej,podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
3. Jeżeli sprawca uczynił sobie z popełniania przestępstwa określonego w ust. 1 stałe źródło dochodu albo działalność przestępną, określoną w ust. 1, organizuje lub nią kieruje, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 5.
4. Jeżeli sprawca czynu określonego w ust. 1 działa nieumyślnie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Art. 117 prawa autorskiego:

1. Kto bez uprawnienia albo wbrew jego warunkom w celu rozpowszechnienia utrwala lub zwielokrotnia cudzy utwór w wersji oryginalnej lub w postaci opracowania, artystyczne wykonanie, fonogram, wideogram lub nadanie, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
2. Jeżeli sprawca uczynił sobie z popełniania przestępstwa określonego w ust. 1 stałe źródło dochodu albo działalność przestępną, określoną w ust. 1, organizuje lub nią kieruje,podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Ustawa z dnia 7 czerwca 1997 roku Kodeks karny

Art. 278 ust. 1 i 2 kodeksu karnego:

§ 1. Kto zabiera w celu przywłaszczenia cudzą rzecz ruchomą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto bez zgody osoby uprawnionej uzyskuje cudzy program komputerowy w celu osiągnięcia korzyści majątkowej.

Art. 291  kodeksu karnego:

§  1.Kto rzecz uzyskaną za pomocą czynu zabronionego nabywa lub pomaga do jej zbycia albo tę rzecz przyjmuje lub pomaga do jej ukrycia, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§  2. W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Art. 292 kodeksu karnego:

§  1. Kto rzecz, o której na podstawie towarzyszących okoliczności powinien i może przypuszczać, że została uzyskana za pomocą czynu zabronionego, nabywa lub pomaga do jej zbycia albo tę rzecz przyjmuje lub pomaga do jej ukrycia, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§  2. W wypadku znacznej wartości rzeczy, o której mowa w § 1, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Art. 293 kodeksu karnego:

§  1. Przepisy art. 291 i 292 stosuje się odpowiednio do programu komputerowego.
§  2. Sąd może orzec przepadek rzeczy określonej w § 1 oraz w art. 291 i 292, chociażby nie stanowiła ona własności sprawcy.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2015 roku SK 32/14

Brak Komentarzy!